Wat is slaapverlamming?
Het is midden in de nacht en je ligt rustig te slapen. Ineens word je wakker en voelt een zware druk op je borstkas, alsof iemand je naar beneden duwt. Je probeert te bewegen, maar je lichaam reageert niet. Zelfs je ogen kun je niet open doen. Je hoort vreemde geluiden en tegenover je zie je een schim naar je toekomen. Je probeert te schreeuwen of te bewegen, maar het lijkt wel of je in je lichaam gevangen zit. Doodeng! En terwijl je daar ligt, vraag je je af: waarom doet mijn lichaam dit?
Dit verschijnsel heet slaapverlamming of slaapparalyse. Dit kan je overkomen als je slaapritme in de war raakt. Door het gebruik van stimulerende drugs zoals cocaïne, speed of 3-MMC slaap je minder of sla je zelfs een nachtje over. Juist slaaptekort en een verstoord slaapritme vergroten de kans op slaapverlamming. Wat is slaapverlamming precies en hoe kom je er weer vanaf?
Wat is slaapverlamming?
Slaapverlamming is een tijdelijke toestand waarbij je:
- wakker bent of het gevoel hebt wakker te zijn;
- niet kunt bewegen of praten;
- vaak wel kunt ademen en je ogen kunt openen.
Tijdens de REM-slaap zijn je spieren normaal gesproken verlamd, zodat je niet ineens gaat lopen of je dromen letterlijk gaat uitvoeren. Bij slaapverlamming ben je al (gedeeltelijk) wakker, maar is die spierverlamming nog niet verdwenen.
Sommige mensen ervaren daarnaast:
- een gevoel van druk op de borst;
- het idee dat er iemand in de kamer is;
- levensechte beelden, geluiden of andere hallucinaties.
Dit kan erg beangstigend zijn, maar is meestal onschuldig.
Waarom kan dit na stimulerende drugs gebeuren?
Stimulerende drugs kunnen:
- ervoor zorgen dat je veel minder slaapt;
- je REM-slaap verstoren;
- je slaapritme ontregelen.
Wanneer je daarna weer gaat slapen, probeert je lichaam de gemiste slaap in te halen. Tijdens deze herstelperiode kan de REM-slaap veranderen, waardoor slaapverlamming vaker voorkomt.
Hoe lang kun je er last van hebben?
Een episode van slaapverlamming duurt meestal enkele seconden tot een paar minuten. De verhoogde kans op slaapverlamming kan aanhouden zolang je slaap nog niet is hersteld:
- Na eenmalig gebruik: vaak verdwijnen de klachten binnen enkele dagen, zodra je weer voldoende slaapt.
- Na meerdere dagen gebruik of ernstig slaaptekort: het herstel kan één tot enkele weken duren.
- Bij sommige mensen komt slaapverlamming ook zonder drugsgebruik af en toe voor.
Wat kun je doen bij slaapverlamming?
- Zorg voor voldoende en regelmatige slaap.
- Gebruik geen stimulerende drugs totdat je slaap is hersteld.
- Beperk cafeïne en energiedrankjes, vooral later op de dag.
- Probeer stress te verminderen, omdat ook stress de kans op slaapverlamming vergroot.
Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?
Neem contact op met een huisarts als:
- de slaapverlamming vaak terugkomt;
- de klachten aanhouden terwijl je weer normaal slaapt;
- je daarnaast last hebt van extreme slaperigheid overdag of plotseling in slaap valt;
- je je zorgen maakt over je drugsgebruik of het lastig vindt om te stoppen.
Kortom: ja, slaapverlamming kan optreden na het gebruik van stimulerende drugs, vooral als je daardoor slaaptekort hebt. Meestal verdwijnen de klachten zodra je slaapritme zich herstelt, al kan dat na intensief gebruik of langdurig slaaptekort enkele weken duren.