Bestaat er iets als weekendverslaving? Volgens het handboek van de psychiatrie, de DSM-V, ben je als je elk weekend gebruikt niet gelijk verslaafd. De DSM-5 definieert een “stoornis in het gebruik van middelen” met een lijst van elf criteria zoals:
- “mislukte pogingen [gedaan] om te minderen of te stoppen” en
- “gebruik en herstel van gebruik kosten veel tijd.”
Wie vier of vijf vakjes aanvinkt heeft een “ernstige stoornis”. Als je het echt alleen in het weekend doet, heb je waarschijnlijk niet een ‘ernstige stoornis’. De kern van verslaving is of je je gebruik onder controle hebt. Als je het doordeweeks niet doet, heb je blijkbaar toch een mate van beheersing. Maar als je bijvoorbeeld de eerste drie dagen van de week altijd moe bent, je vaak ziek meldt of er spijt van hebt, ervaar je toch een vorm van last.
Weekendgebruik is wel risicovol
Ook al ben je misschien volgens de officiële diagnose waarschijnlijk niet verslaafd, dan is het gebruik alsnog risicovol. En heb je zeker te maken met enkele kenmerken van verslaving. Het wordt steeds moeilijker om te stoppen of minderen als je eenmaal veel gebruikt.
Je hebt vaak vrienden die ook gebruiken en feesten
Ook kunnen de mensen met wie je omgaat een rol spelen in je feestgedrag en drugsgebruik. Dat kan beide kanten op werken. Mensen hebben de natuurlijke neiging om vrienden uit te zoeken met dezelfde levensstijl. Dat geldt zeker voor mensen die veel uitgaan en drugs gebruiken. Als je wilt stoppen met de levensstijl zullen echt goede vrienden dat wel begrijpen, maar soms kan het nodig zijn om uit een vriendengroep te vertrekken. En andersom: als je vaker gebruikt, zal je soms naar mensen toe trekken die net iets meer of riskanter gebruiken. Je gebruikt het dan als smoesje: kijk er is iemand die het nog bonter maakt dan ik, dus bij mij valt het wel mee. Het kan dus een goed begin zijn om eens een paar weekends over te slaan om te kijken hoe dat gaat. Lukt dat niet, dan heeft dat vaak verschillende redenen.
Wat zijn je triggers en hoe kun je die vermijden
De meeste kun je waarschijnlijk zelf wel bedenken, maar het is goed om in je achterhoofd te houden wat het precies triggert. Zeker als je gebruik wat trekjes krijgt van verslaving. Dan kan alles je doen denken aan dat lekkere gevoel van bijvoorbeeld de coke of speed. Dat kan een bepaald café zijn, een vriend of vriendin, of een muzieksoort – waardoor je voornemens de mist in gaan. Onderschat ook zeker niet het ontremmende effect van alcohol: een paar glazen kunnen het ‘fuck it’-moment enorm versnellen. Veel mensen die stoppen met roken zullen dat herkennen: doordeweeks gaat het goed, maar na een paar biertjes in het café met vrienden steken ze toch weer een sigaret op.
Doe een online gebruikstest
Als het niet lukt die triggers te vermijden en je vaker gebruikt dan je zou willen, kan je eerst een zelftest maken waarmee je kunt kijken of je risicovol gebruikt. Je krijgt meteen de uitslag, die je adviseert of het verstandig is om te stoppen of minderen. Veel mensen kunnen dat zonder hulp. Het is laagdrempelig en het geeft net een zetje in de goede richting.
Doe mee met de Rave Reset
Als je risicovol gebruikt dan kun je ook eerst de uitdaging met jezelf aangaan en meedoen aan de Rave Reset. Dat is een challenge waarbij je 10 weken geen (stimulerende) drugs als coke, 3-MMC gebruikt. Check hem op Instagram.
Online hulp
Ook kun je online hulp zoeken via programma’s waar je je gebruik bij houdt en je krijgt informatie en tips.
Hoe kun je verslaving herkennen?
Zoek professionele hulp
Weinig jongeren gebruiken elk weekend en zoeken daar professionele hulp voor: als je zelf nog geen last ervaart, is de stap naar een adviesgesprek groot. Als het goed gaat op je werk, in je relatie en sociale leven, dan is er ook geen motivatie om te stoppen en is het waarschijnlijk ook niet nodig. Er zijn mensen die uit eigen initiatief een hulpgesprek aanvragen, maar vaak is er dan iets gebeurd: ze zijn in een vechtpartij beland, of een partner trekt hun gebruik niet meer of omdat hij of zij aan kinderen wil beginnen of een serieuze baan krijgt. Daardoor kan het besef ontstaan dat ze misschien toch zouden willen minderen of stoppen. Een adviesgesprek of behandeling is dan een mogelijkheid.
Het kan gebeuren dat je na een bad trip door blowen het gevoel krijgt dat je weer in een trip terecht komt. Dit heet een flashback. Flashbacks kunnen naar boven komen als je opnieuw gaat blowen.
Wat zijn flashbacks?
Als je een vervelende ervaring (bad trip) hebt meegemaakt, kan je daarna af en toe het gevoel krijgt dat je weer in diezelfde trip terecht komt. Dit wordt flashbacks genoemd. Flashbacks kunnen naar boven komen als je opnieuw gaat blowen. Soms kunnen ook bepaalde situaties je sterk doen herinneren aan de bad trip: iets simpels als een snelle hartslag, maar ook bepaalde geuren, beelden, geluiden kunnen je een flashback geven. Tijdens een flashback kun je weer last krijgen van dezelfde nare gevoelens of gedachten die je tijdens de bad trip ook had. Bij blowen wordt dit vaak flippen genoemd.
Angst geeft weer nieuwe flashbacks
Sommige mensen zijn na het krijgen van een flashback bang om dit opnieuw mee te maken. Deze angst en alle lichamelijke reacties die daarbij horen, kunnen soms juist een nieuwe flashback oproepen.
Zo kan je in een cirkel komen, waar je maar moeilijk uit lijkt te komen. Afleiding en steun van anderen kan soms helpen. Lees hier wat je zelf kan doen. Of neem contact op met de Drugs Infolijn (0900-1995) voor advies. Als de angstaanvallen niet minder worden kun je met dit probleem naar je huisarts of de regionale instelling voor verslavingszorg gaan. Deze kunnen met je kijken naar een mogelijke oplossing. Bij veel instellingen voor verslavingszorg zijn de adviesgesprekken gratis en vrijblijvend.
Wat kun je doen als iemand in een k-hole zit?
Als iemand in een zogenaamde k-hole zit dan is hier eigenlijk geen oplossing voor. Je kunt iemand er niet zomaar ‘uit’ trekken. Diegene moet zijn/haar trip uitzitten. Je kunt deze persoon wel geruststellen. Na ongeveer een uur is hij/zij er wel uit.
Wat is een k-hole?
Als je te veel ketamine snuift in 1x dan kun je in een k-hole terecht komen. Dit is een toestand waarbij je het gevoel kunt krijgen dat je (bijna) dood gaat. Omdat je niet kunt bewegen of praten kan dit zeer angstaanjagend zijn. Mensen omschrijven soms een k-hole als een tunnel op weg naar het licht. Contact met de wereld buiten jezelf lukt niet meer, je hebt het gevoel dat je je in een andere wereld bevindt.
Hoe lang duurt een k-hole?
Als iemand in een k-hole zit zorg er dan voor dat iemand zich fysiek niet kan verwonden. Zitten of liggen is dan beter. Ook een rustige omgeving kan iemand die verward is kalmeren. Een snuif ketamine werkt ongeveer een uur. De na-effecten kunnen nog wel tot 3 uur duren. Als iemand in een k-hole zit dan is hij/zij er na ongeveer een uur wel weer uit. Dit kun je tegen hem/haar zeggen als geruststelling.
Eerste hulp tips bij een k-hole
Mocht jij of iemand in jouw omgeving compleet outgaan van ketamine, leg diegene dan in stabiele zijligging en zorg ervoor dat diegene niet teveel afkoelt. Reageert iemand niet op pijnprikkels? Bel 112.
Het niet kunnen stoppen met drinken wordt ook wel controleverlies genoemd.
Wat is controleverlies?
Controleverlies hoort bij het effect van alcohol. Alcohol verdooft een bepaald deel van de hersenen. In dit deel zit je natuurlijke rem om bepaalde dingen niet te doen of niet te zeggen. Als alcohol deze rem verdoofd, krijg je ‘ontremming’. Dit kan bij verschillende mensen anders werken. Aan alcohol kan je lichamelijk en geestelijk verslaafd raken. Je verliest dan de vrije wil om op een bepaald moment te stoppen met alcohol drinken. De combinatie ontremming en verslaving leidt tot het fenomeen controleverlies.
Wat kan je doen om jezelf te stoppen?
Tegenwoordig wordt controleverlies niet meer gezien als iets wat je wel of niet hebt, maar als een beperking van controle. Controleverlies komt vaak voor bij probleemdrinkers en wordt gezien als een kenmerk en/of gevolg van alcoholverslaving. Als je last hebt van controleverlies is de beste oplossing om helemaal te stoppen met het drinken van alcohol. Dit kan je misschien niet in je eentje. Het is goed om dan hulp te zoeken. Je kunt bij een instelling voor verslavingszorg anders leren omgaan met je alcoholgebruik, of hulp krijgen bij het stoppen.
Kijk voor meer informatie of advies op alcoholinfo.nl of bel met de Alcohol Infolijn, 0900-1995 (10 ct p/m).
Als je antidepressiva gebruikt, kun je beter geen XTC slikken. Antidepressiva worden voorgeschreven om de neurotransmitterhuishouding weer in balans te brengen. E n zo angst of depressie te verminderen. XTC kan dit proces verstoren. Wat ook gebeurt als je antidepressiva gebruikt: de XTC werkt niet.
Wat zijn antidepressiva?
Antidepressiva zijn medicijnen die onder andere worden gebruikt bij het bestrijden van een depressie. Er zijn verschillende soorten antidepressiva:
- Tricyclische antidepressiva (TCA’s)
- Specifieke Serotonineheropnameremmers (SSRI’s)
- MAO-remmers
Het is nog niet precies bekend hoe antidepressiva precies werken. Ze zorgen allemaal dat er een grotere hoeveelheid neurotransmitters (serotonine, norepinefrine en dopamine) in de hersenen beschikbaar komt. Dit zijn stoffen in de hersenen die onder meer de stemming regelen.
Wat is serotonine?
Antidepressiva zorgen ervoor dat er extra serotonine in de hersenen aanwezig is. Serotonine is een stof die een rol speelt bij onder meer:
- het regelen van je stemming;
- je concentratie en geheugen;
- het regelen van je temperatuur;
- je slaap.
Wat zijn de risico’s van het combineren van XTC en antidepressiva?
XTC zorgt er ook voor dat er extra serotonine in de hersenen vrij komt. De combinatie van antidepressiva en XTC heeft de volgende risico’s:
- Mensen met een depressie hebben een verstoorde serotoninebalans. Antidepressiva worden ingezet om die balans te herstellen. Drugs die het serotoninesysteem beïnvloeden kunnen deze balans opnieuw verstoren. Dit betekent dat XTC de werking van de antidepressiva teniet doet.
- Zowel XTC als antidepressiva zorgen voor een verhoogde hoeveelheid serotonine in het bloed. XTC zorgt voor een verhoogde afgifte, terwijl antidepressiva serotonine na afgifte langer vasthouden. Combinatie van XTC met SSRI’s of TCA leidt waarschijnlijk niet tot gevaarlijk hoge concentraties serotonine in het lichaam: het serotoninesyndroom, maar bij hoge doseringen valt dit niet uit te sluiten.
- Als je XTC slikt en daarnaast MAO-remmers gebruikt, kan dit echter wél leiden tot het serotoninesyndroom. Je kunt dan last krijgen van oververhitting, bewustzijnsstoornissen, bloedklontering en hartritmestoornissen. Ook kan er bij deze combinatie een gevaarlijke hoge bloeddruk ontstaan.
- Bij het gebruik van sommige antidepressiva kan de lever overbelast raken. Het is dan alleen nog mogelijk om de antidepressiva af te breken. De XTC wordt dan niet goed afgebroken. Dit kan leiden tot een gevaarlijk hoge hoeveelheid XTC in het lichaam.
- Bij de SSRI’s is er tenslotte nog een ander effect mogelijk: namelijk dat de XTC niet werkt.
Deze tips kunnen je daarbij helpen:
Meer details
- Noteer een maand lang hoeveel je drinkt, wanneer en met wie. Als er een reden was voor het drinken, schrijf die dan ook op. Er kan een leuke aanleiding zijn geweest, bijvoorbeeld een feestje. Maar misschien dronk je vanwege stress, verveling of ruzie. Na deze maand bekijk je of er een bepaald patroon in je drinkgedrag zit. Dit alcoholdagboek kun je hiervoor gebruiken.
- Doorbreek je drinkpatroon. Misschien helpt het om je dag anders in te delen. Of probeer op je vaste drinkmomenten iets te gaan doen waarbij je niet kunt drinken.
- Maak een lijstje van de redenen waarom je wilt minderen. Bewaar dit lijstje ergens waar je het regelmatig tegenkomt.
- Vind je het moeilijk om alcohol te weigeren? Bedenk van tevoren wat je gaat zeggen als iemand jou een drankje aanbiedt.
- Spreek van tevoren met jezelf of met anderen af hoeveel je wilt drinken.
- In welke situaties vind je het moeilijk om maat te houden of om niet te drinken? Bedenk van tevoren wat je dan kunt doen.
- Wissel alcohol af met water of fris.
- Drink als je dorst hebt geen alcohol. Van alcohol (ook van bier!) krijg je juist meer dorst.
- Wil je alcoholvrije dagen inbouwen? Bedenk van tevoren welke dagen dat zijn. Zorg dat je op die dagen genoeg te doen hebt.
- Bedenk dat de momenten dat je trek krijgt in alcohol weer voorbij gaan. Je hoeft er niet aan toe te geven. Zoek afleiding en probeer je gedachten te verzetten. Vaak verdwijnt de trek dan weer.
- Zorg voor alcoholvrije alternatieven.
- Op www.happydrinks.nl vind je recepten voor cocktails zonder alcohol.
- Samen sta je sterk. Vraag je omgeving om steun.
Als het stoppen of minderen je tegenvalt, kun je alsnog hulp inschakelen. Er zijn verschillende vormen van hulp, van laagdrempelig naar meer intensief, net wat op dit moment bij jou past.
Wat is slechter voor je: een pilletje of een lijntje coke?
Wat betreft risico’s kun je drugs beoordelen aan de hand van drie criteria: lichamelijke schade, verslavingskans en sociale schade. Vergelijken van drugs is moeilijk: beide drugs hebben eigen lichamelijke risico’s. Als je kijkt naar verslaving en de gevolgen voor de omgeving van de persoon die gebruikt, scoort cocaïne duidelijk slechter dan XTC.
Appels en peren
Drugs vergelijken is lastig. Het is net als appels en peren vergelijken. Hoe slecht het is, heeft ook te maken met de mate waarin je ze gebruikt. Wat betreft risico’s kun je drugs beoordelen aan de hand van drie criteria: lichamelijke schade, de kans op verslaving en sociale schade. Hoe scoren XTC en cocaïne volgens deze criteria?
Lichamelijke schade en hersenschade
Door het slikken van XTC loop je het risico op oververhitting of watervergiftiging. Oververhitting kan dodelijk verlopen, maar is gemakkelijk te voorkomen. Op de lange termijn kan gebruik van XTC leiden tot veranderingen in de hersenen. Die veranderingen zorgen er vaak voor dat je geheugen minder goed werkt. Dit kun je zien als een beschadiging. Hoe vaker je neemt en hoe hoger de dosis, des te meer kans op schade. Bij het snuiven van cocaïne kun je een pijnlijke en op den duur beschadigde neus krijgen. Als je lang en veel gebruikt kun je chronisch verkouden worden. Reuk, geur en smaak gaan achteruit. Cocaïne is erg slecht voor je hart en bloedvaten. Vaak wordt naast cocaïne ook veel alcohol gedronken. Dit is extra ongezond. Vergelijking is moeilijk, maar beide drugs hebben duidelijke lichamelijke risico’s.
De kans op verslaving
XTC is nauwelijks verslavend. Slechts kleine aantallen mensen melden zich bij de verslavingszorg met een XTC-verslaving. Het komt wel voor dat sommige mensen een feest niet meer leuk vinden zonder XTC. XTC heeft een roes- en een energie-effect. Aan het roeseffect wen je snel (tolerantie). Na verloop van tijd voel je dat effect niet meer en moet je een tijdje stoppen om het weer te kunnen voelen. Ontwenningsverschijnselen zijn er niet. In vergelijking met XTC is cocaïne verslavender. Coke werkt maar kort, je wilt snel alweer een snuif. Mensen kunnen erg naar coke gaan verlangen. Het verschil tussen het blije gevoel tijdens het gebruik en het uitgeputte, vermoeide en soms depri gevoel van de volgende dag, is erg groot. Het kan gebeuren dat je daardoor niet alleen meer in het weekend gebruikt, maar ook doordeweek. Als je veel snuift is ook sprake van gewenning. Ontwenningsverschijnselen zijn er ook. Je voelt je uitgeput en kunt nergens meer van genieten. Het ontstaan van depressieve gevoelens wordt nogal onderschat. Mensen die veel gebruikt hebben, kunnen na stoppen langdurig last hebben van depressies. Wat verslaving betreft scoort cocaïne dus duidelijk slechter dan XTC.
Schade voor mensen in de omgeving
Tot slot de sociale schade. Bij zware XTC-gebruikers is die wel aanwezig. Je merkt dan, dat je pas in de loop van de week weer een beetje bijgekomen bent van het gebruik en het feesten. Bij zo-nu-en-dan-gebruik is er geen sociale schade. Als je af en toe cocaïne gebruikt, vallen de sociale gevolgen ook mee. Maar vaak ben je niet het leukste gezelschap. Je praat honderduit, zonder naar anderen te luisteren. Gebruik je vaker -en dat risico zit er bij cocaïne gauw in- dan worden de sociale gevolgen heftiger. Mensen kunnen door cocaïnegebruik veranderen in kattige, geïrriteerde wezens. Door hun verslaving kunnen ze problemen krijgen, bijvoorbeeld in hun relatie of met hun werk. Ook wat sociale gevolgen betreft scoort cocaïne dus slechter dan XTC. Cocaïnegebruik en relaties gaan dus niet goed samen.
Coke lijkt er slechter af te komen dan XTC
Cocaïne scoort slechter dan XTC op verslaving en sociale schade. Wat betreft lichamelijke schade weten we van XTC nog niet alles. Duidelijk is dat beide drugs risico’s heeft voor de gezondheid. Het blijft dus moeilijk om te zeggen dat het één slechter is dan het ander. Het hangt er ook vanaf hoeveel en hoevaak je gebruikt. Hoe meer en hoe vaker, hoe schadelijker.
Drugs gebruiken -welke drugs dan ook- is áltijd risico lopen. Als je geen risico wil lopen moet je simpelweg géén drugs gebruiken.
Houd er rekening mee dat het goed mogelijk is dat je ook de dag NA gebruik gepakt kan worden met drugs in je speeksel. Je kan dus bij XTC en speed een nacht geslapen hebben en nog positief testen op de speekseltest.
Wat het lastig maakt is dat het per persoon verschilt. Het is daarom onmogelijk om heel specifiek aan te geven wanneer je weer kan en mag rijden. Daar moet eerst meer onderzoek gedaan naar worden.
Limieten voor drugsgebruik in het verkeer
Vanaf 1 juli 2017 zijn er wettelijke limieten voor drugsgebruik in het verkeer. Er zijn limieten vastgesteld voor amfetamines, cocaïne, THC (hasj en wiet) en GHB. Men gaat ervan uit dat bij deze limieten de rijvaardigheid net zoveel wordt beïnvloedt als na het drinken van ongeveer 2 glazen alcohol in 1 uur. Heb je meer drugs gebruikt dan de limiet toestaat? Dan mag je niet meer rijden.
Voor combinatiegebruik van deze drugs (zowel voor onderlinge combinaties, als voor combinaties met alcohol) gelden lagere limieten. Je loopt dus sneller kans op hogere straffen.
Speekseltest
Een speekseltest laat snel en eenvoudig zien of je drugs hebt gebruikt en wordt gebruikt als ‘voorselectiemiddel’.
Een inschatting van hoe lang drugs aantoonbaar is in speeksel:
- Hasj/wiet: na 6 tot 8 uur is THC niet meer aan te tonen in speeksel. Een enkele uitzondering (als iemand dagelijks veel blowt en een zeer slecht gebit heeft) daargelaten.
- XTC: bij eenmalig slikken: 16-40 uur, bij 2x doseren: 19-58 uur.
- Speed: bij eenmalige rook/snuif/spuit: 10-20 uur, bij slikken: 15-25 uur en bij bijnemen: 16-40 uur.
- Cocaïne: eenmalige dosis: 3-4 uur en bij bijnemen: enkele uren meer.
- GHB: bij recreatief gebruik: gemiddeld zo’n 4 tot 8 uur en bij dagelijks gebruik: altijd positief.
- Opiaten: eenmalige dosis: 5 uur en dagelijks gebruik: 12 tot 15 uur.
Lees meer over drugs en verkeer.