Het is lastig als je vermoedt dat iemand verslaafd is, maar het niet zeker weet. Want als je met iemand over zijn of haar verslaving gaat praten, wil je het liefst zeker van je zaak zijn. Het is daarom goed om te bedenken dat je nooit ‘sluitend bewijs’ hebt dat iemand verslaafd is. Zelfs als je iemand hebt zien gebruiken of drugs vindt, kan het zo zijn dat hij alleen af en toe gebruikt en niet verslaafd is. Wachten tot je 100% zekerheid hebt, heeft dus weinig zin.

Wanneer is iemand verslaafd?

Wanneer iemand precies verslaafd is, is lastig te zeggen. Belangrijk is dat mensen hun gebruik niet meer onder controle hebben en dat relaties en prestaties op werk of opleiding eronder te lijden hebben. Maar verslaafden kunnen dit soms goed verborgen houden. En vaak helpt hun omgeving mee om het probleem te bedekken. Denk jij dat je vriend problemen heeft door een drugsverslaving? Dan is gaan praten een goede optie.

Tips voor het aangaan van een gesprek over verslaving

Het kan lastig zijn de eerste stap te nemen om te praten. Misschien heb je dit geprobeerd of ben je bang voor ruzie. Toch is de eerste stap een gesprek aangaan.

Meer tips zijn te vinden op drugsinfo.nl.

Gebruik jij geen drugs of doe je mee aan de Rave Reset waarbij je tijdelijk geen drugs gebruikt? Dan heb je soms te maken met groepsdruk. Gebruikte je meestal drugs tijdens het uitgaan? Bedenk dan alvast hoe je dat nu gaat aanpakken. Je kunt even helemaal niet meer uitgaan. Maar misschien vind je dat wel saai. Je kunt jezelf ook uitdagen en juist wél uitgaan. Bedenk wel van tevoren hoe je nee kunt zeggen als je drugsgebruik om je heen ziet, of als je iets wordt aangeboden.

Tips om nee te zeggen tegen drugs

Je kunt ook op zoek naar andere manieren van uitgaan. Bijvoorbeeld naar een feestje waar iedereen nuchter is!  Kom uit je comfort zone en ga eens sober clubben! Er zijn inmiddels veel mogelijkheden om nuchter uit te gaan zoals in de ochtend voordat je naar je werk gaat.

Een trigger is een prikkel waardoor je automatisch cravings krijgt, ook al wil je eigenlijk geen drugs gebruiken. Alles kan een trigger zijn. Bijvoorbeeld emoties zoals stress, verdriet, boosheid of juist verveling. Soms speelt de omgeving een rol, bijvoorbeeld plekken waar je eerder gebruikte of situaties die je aan gebruik doen denken. Ook mensen kunnen een trigger zijn, vooral als je eerder met ze gebruikte, zij nog steeds gebruiken of ze je proberen over te halen opnieuw te gebruiken. Muziek, geuren of voorwerpen kunnen onverwacht herinneringen oproepen, maar ook bepaalde gedachten, zoals “één keer kan geen kwaad”, kunnen de verleiding vergroten.

De kunst is om je triggers te leren herkennen. Als je weet wat jouw triggers zijn, kan je een plan maken hoe je ermee om wilt gaan. Soms helpt het om situaties of mensen een tijdje te vermijden. En soms is het beter om iets anders te proberen: afleiding zoeken, iets actiefs doen, of met iemand praten die je vertrouwt. Het verschilt per persoon wat het beste werkt. Triggers zijn er altijd, maar hoe je ermee omgaat maakt het verschil.

Craving is een soort hongergevoel naar drugs, alcohol of sigaretten. Maar het kan ook een zak chips zijn. Iedereen heeft weleens craving ervaren. Maar bij een verslaving aan drugs of alcohol is die craving veel sterker. Dit verlangen kan zo sterk zijn, dat je bijvoorbeeld gaat liegen, bedriegen of te veel geld uitgeeft om toch drugs te nemen. Dit wil je natuurlijk niet.  

Craving is niet op elk moment even sterk. Je kunt bijvoorbeeld pas craving naar chips krijgen als je op dat moment honger hebt. Bij drugs is de craving vaak sterker als het begint uit te werken of uitgewerkt is.

Het verschilt ook per persoon of per drugs. Sommige mensen ervaren sneller craving dan anderen. En sommige drugs als 3-MMC, cocaïne of tabak veroorzaken sterkere craving dan bijvoorbeeld voor paddo’s.

Een manier om met cravings om te gaan, is om te bedenken dat de trek alleen maar een gedachte is die voorbijgaat. De craving komt als een golf die ook weer voorbijgaat. De craving is na ongeveer 30 minuten voorbij. Dit verschilt wel per drugs. Zoek afleiding. Ga wandelen, sporten, zoek vrienden op of kijk een serie of film.

Misschien heb je het wel eens meegemaakt: je bent een avondje uit geweest, en de volgende dag kun je je niet alles meer herinneren. Op het moment zelf merk je daar vaak niets van. Maar later lijkt het alsof een deel van de avond gewoon verdwenen is. Hoe kan dat? Wij leggen het je uit.  

Niet vergeten, maar gewoon niet opgeslagen 

Wat blijkt? Je bent het niet vergeten, maar je hersenen hebben die herinneringen nooit opgeslagen. Dit heet een black-out. Een black-out ontstaat als er in korte tijd veel alcohol in je bloed komt. Dit kan gebeuren als: 

Wat gebeurt er in je hersenen bij een black-out? 

Bij een black-out geven je hersenen de informatie niet door van het korte- naar het langetermijngeheugen. Daardoor worden er geen herinneringen opgeslagen. De volgende dag weet je dus niet meer wat er gebeurd is, omdat die herinneringen nooit zijn gemaakt. Ze bestaan niet in je geheugen, en komen dus ook niet meer terug. 

Soms weet je nog wel stukjes, of lijkt alles door elkaar te lopen. Je hersenen geven de informatie dan tijdelijk niet goed door, maar slaan nog wel iets op. Dit heet een gray-out. 

Is een black-out gevaarlijk? 

Gezond is het niet, maar een black-out of gray-out betekent niet meteen dat je hersenen blijvend beschadigd zijn. Maar heb je dit vaker? Dan kan dat een teken zijn dat je te veel alcohol drinkt. Van te veel alcohol (en de black-outs die je daarbij kunt krijgen) kunnen je hersenen wél beschadigd raken. Ook kun je last krijgen van geheugenproblemen. Voor een deel van de mensen herstelt hersenschade door alcohol als ze stoppen met drinken. Maar dit is niet bij iedereen zo.  

Black-outs kunnen ook op andere manieren gevaarlijk zijn. Op korte termijn vergroot een black-out het risico op ongelukken en gevaarlijk gedrag. Dit komt doordat je hersenen tijdens de black-out nog wel dingen doen, maar dat niet opslaan.

Lees hier tips om te stoppen of minderen met alcohol of drugs 

Kun je een black-out krijgen door drugs? 

Door sommige drugs kun je ook een black-out of gray-out krijgen, bijvoorbeeld door: 

Net als bij alcohol slaan je hersenen bepaalde herinneringen niet op. Wel is de manier waarop dit in je hersenen gebeurt een beetje anders. Ook hier geldt: hoe meer je gebruikt, hoe groter de kans op een gray-out of black-out. Als je drugs combineert met alcohol is dit risico ook groter.  

Hoe voorkom je een black-out? 

Je kunt een black-out voorkomen door: 

Hoe herken je een black-out bij iemand anders? 

Wat kun je doen als je denkt dat iemand een black-out heeft? 

Ogen zijn de spiegel van de ziel, zeggen de mensen. Dat zal allemaal wel, maar kun je ook aan iemands ogen zien of hij of zij iets genomen heeft? Je ziet soms pupillen ter grootte van een speldenpunt, maar ook gigantische zwarte gaten waar de iris nauwelijks nog zichtbaar is. Wat zegt de grootte van je pupillen over de drugs die je hebt genomen?

Grote of kleine pupillen na drugs

Na het nemen van bijvoorbeeld cocaïne, hasj/wiet of speed, worden je pupillen aanzienlijk groter. Dit wordt Mydriase genoemd. Bij het gebruik van opiaten (downers) als heroïne juist kleiner worden: Miose. Dit veroorzaakt tijdelijk nachtblindheid: slecht zien in het donker. Zodra het is uitgewerkt, krijg je weer normale pupillen en zie je weer goed in het donker.

Waarom worden pupillen groot van drugs?

Drugs manipuleert niet alleen de neurotransmitters in je brein, maar beïnvloedt ook de fysiologische processen in je lichaam. Dat geldt dus ook voor de spieren in je ogen die verantwoordelijk zijn voor het vergroten en verkleinen van je pupillen Tijdens een vlucht-of-vechtreactie komt het lichaam in een staat van paraatheid. Het hormoon noradrenaline is hier verantwoordelijk voor. Noradrenaline is niet het enige hormoon dat de irisspieren aanstuurt. Ook adrenaline, serotonine, dopamine en oxytocine kunnen dat. Deze hormonen komen eveneens vrij bij de meeste drugs. Geen wonder dat pupillen van mensen die drugs gebruiken in zwarte gaten veranderen.

Kun je aan de pupillen zien of iemand drugs gebruikt?

Over het algemeen kun je niet alleen op basis van iemand ogen bepalen of iemand onder invloed van drugs is. Het kan ook komen door medicatie of als iemand bijvoorbeeld epilepsie heeft. Andere tekenen zijn: vaak naar het toilet gaan (om te snuiven), opgewekt, energiek, praterig (vooral over zichzelf), overmoedig, rusteloos, geïrriteerd, opvliegend. De dagen erna: down, leeg, oververmoeid. Wijde pupillen, chaotisch gedrag, onlogisch gedrag, niet goed uit zijn/haar woorden komen.

En die rode ogen dan?

Door blowen of alcohol kun je rode ogen krijgen. Dit komt omdat het de bloedvaten verwijdt. De bloedvaten in je oogwit worden hierdoor meer zichtbaar en dus zien je ogen er soms bloeddoorlopen uit.

Hoe lang blijven pupillen groot na drugs?

Meestal worden de pupillen na ongeveer 8 uur weer normaal. Maar soms kan het tot wel twee dagen duren. Maar er zijn mensen die ‘vreemde klachten‘ ervaren nadat ze XTC hebben gebruik. Sommige mensen zien figuurtjes, kleuren, bewegende deeltjes of ruis als de XTC is uitgewerkt. Verder is het bekend dat het gebruik van poppers oogproblemen kan geven zoals het zien van vlekken en netvliesafwijkingen (maculopathie). In sommige gevallen is dit onomkeerbaar. Dat wil zeggen dat het blijvend is.

Is drugs schadelijk voor je ogen?

Sommige drugs die in poeder- of kristalvorm voorkomen kan je slikken of snuiven. Bijvoorbeeld cocaïne, speed, ketamine of 3-MMC. Het gebruiken van drugs heeft altijd risico’s. Als je geen risico wilt lopen, gebruik dan niet.

Er zijn specifieke risico’s als je drugs slikt of snuift. Je kan daardoor niet zomaar zeggen dat het één minder schadelijk is dan het ander. We leggen je uit hoe dit zit.

Risico’s van drugs snuiven

Als je drugs snuift, worden deze sneller opgenomen in je lichaam. Je merkt daardoor sneller de effecten van drugs. Door de snellere werking, is deze manier van drugs gebruiken mogelijk ook verslavender. Je hersenen leggen sneller de link tussen het gedrag (snuiven) en de beloning (het effect).

Drugs werken ook vaak korter als je ze snuift. Hierdoor kun je sneller zin krijgen om bij te nemen. Dit wordt craving genoemd. Craving kun je vergelijken met een hongergevoel naar drugs. Bij snuiven is de craving groter dan bij slikken. Je neemt dan vaker dan gepland en je gebruik is lastig onder controle te houden.

Het snuiven van drugs is slecht voor je neus. Zeker bij poeders of kristallen die ‘brokkeliger’ zijn. Ook kunnen er in drugs versnijdingsmiddelen zitten die je neusslijmvlies irriteren of beschadigen. Daarnaast maken sommige drugs de bloedvaten in je neusslijmvlies dunner. Door dunnere bloedvaten kunnen wondjes in je neus slechter genezen. Door vaak te snuiven kun je chronisch verkouden worden en last krijgen van bloedneuzen. En je reuk, geur en smaak kan achteruitgaan. Ook kan je neusslijmvlies gaan ontsteken of een gaatje in je neustussenschot ontstaan. In hele ernstige gevallen kan je neus inzakken.  

Tip: Spoel je neus na het snuiven met een zoutwateroplossing (géén neusspray met xylometazoline!). Zo verklein je de kans op een ontsteking.

Risico’s van drugs slikken

Als je drugs slikt, moet het eerst verwerkt worden door je darmen. Daardoor duurt het langer voor het in je bloed terechtkomt. Het duurt dus ook langer voor je het effect merkt. Je loopt het risico dat je bij wilt nemen omdat je nog geen effect werkt.  Hierdoor kun je te veel gebruiken (overdoseren).  Door het slikken kun je ook lichamelijke problemen krijgen zoals irritatie of schade aan je slokdarm, maag of darmen.

Wat is beter, snuiven of slikken?

Zowel drugs snuiven als slikken zorgt voor risico’s. Je kunt dus eigenlijk nooit zeggen of iets beter of slechter is. Het beste is om niet te gebruiken. Als je toch wilt gebruiken, dan is slikken minder schadelijk en dus ‘beter’ dan snuiven.  Maar dit hangt sterk af van de soort drug, hoe vaak je gebruikt (frequentie) en hoeveel je gebruikt (dosis).

Stel je voor: je bent aan het dansen in een drukke club, je drinkt iets, en later weet je opeens niet meer wat er is gebeurd. Dit is een angst die mensen kunnen hebben tijdens het uitgaan: ze denken dat er stiekem drugs in hun drankje is gedaan – dit noemen we spiking, of wel drogeren. Iemand heeft zonder jouw toestemming drugs, medicijnen of alcohol aan je gegeven. In dit artikel lees je meer over spiking, welke vormen er zijn, waarom het zo moeilijk te bewijzen is, en wat je kunt doen als je denkt dat dit jou is overkomen. 

Needle spiking 

Twee jaar geleden werd Nederland opgeschrikt door het fenomeen needle spiking: drugs toegediend met een naald. Deze verhalen maakten veel los. Politie en experts namen het zeer serieus. Want: het is altijd goed om te waarschuwen. Veel mensen herkenden zich in dit verhaal: zij hadden ook zoiets meegemaakt. Het onderwerp beheerste wekenlang het nieuws, maar werd nooit bewezen. Hoe lastig het onderzoek naar drogeren is, schreven we in de blog Drugs in drankjes: waarom onderzoek naar drogeren zo lastig is – Trimbos-instituut. 
 

Hoe kun je bewijzen dat er drugs aan jou is gegeven zonder jouw toestemming? 

Als je het vermoeden hebt dat je gedrogeerd bent, Hoe kun je dat dan bewijzen? Dat is helaas niet makkelijk. In veel situaties waarbij je denkt gedrogeerd te zijn, is er alcohol gedronken. Alcohol kan verkeerd vallen en veel heftiger binnenkomen dan je gewend bent. Je kunt een drugstest doen om te kijken of er echt drugs in je bloed of urine zit. Een drugstest geeft helaas geen zekerheid. De meeste drugs geven maar kort een positief resultaat, meestal maar enkele dagen. Voor GHB is dit bij één keer gebruiken vaak zelfs maar maximaal 6 uur. Een positieve testuitslag is ook nog geen bewijs dat je gedrogeerd bent. Je kan ook zelf drugs hebben genomen. Toch is het handig om aangifte te doen, zodat de politie ervan weet. 

Hoe werkt een drugs- of urinetest precies? 

Je kunt een urinetest laten doen bij de huisarts. De huisarts die de test doet, kan vertellen op welke drugs wordt getest. Heb je bijvoorbeeld ketamine in je drankje gehad? Dan kun je tot 7 dagen na gebruik, een positief resultaat op de drugstest krijgen. Bij GHB is het belangrijk dat je zo snel mogelijk plas opvangt en bewaart in een koelkast. Je kunt ook zelf online een drugstest kopen (multidrugs-test). Of vraag een laboratorium om te testen, bijvoorbeeld bij het lab van het Gelre ziekenhuis of het Maaststadlab.  

Wat kun je doen als je denkt gedrogeerd te zijn? 

Ook al is het misschien lastig te bewijzen, het betekent niet dat het ‘tussen je oren zit’. Of dat je het allemaal hebt verzonnen. Het is ook niet raar om, vooral als vrouw, bang te zijn voor drogering. In de dagen erna kun je je angstig of verdrietig voelen of zorgen maken over je gezondheid. Ook kan er naast het drogeren iets ander gebeurd zijn, dat heel heftig is geweest. Bedenk dat het niet jouw schuld is dat jou dit overkomen is. Wel is het goed om actie te ondernemen, zeker als je er langer last van blijft houden. 

Spiking met andere drugs: GHB en ketamine

Het onderwerp spiking is niet nieuw. In 1999 werd in de media al gewaarschuwd voor “verkrachtingsdrug” GHB“. GHB kan ervoor zorgen dat iemand bewusteloos raakt en zich later niets meer herinnert. Vrouwen kregen adviezen om dit te voorkomen: hou je hand op je glas, let op je drankje, neem geen drankje aan van vreemden etcetera. Uit onderzoek bleek dat drogeren met GHB weinig voorkomt. Maar dat is lastig vast te stellen, omdat GHB dus heel snel uit het lichaam verdwijnt. In 2025 zijn in België meldingen gedaan van spiking met ketamine, vaak in drankjes zoals amaretto. Slachtoffers raakten bewusteloos, hadden geheugenverlies en na afloop lichamelijke verwondingen. Ze waren duidelijk gedrogeerd met als doel seksueel misbruik. Ketamine is lastig te herkennen in drankjes, omdat het geen kleur, geur of smaak heeft. Dit in tegenstelling tot GHB dat erg zout smaakt. In deze zaak bleken zelfs cafébazen betrokken, waardoor het advies om barpersoneel te waarschuwen niet altijd veilig is.